Maratonda keramet ayakkabıda mı, Afrika rift vadisinde mi?

Atletizm dünyasında maratonun 2 saat altında koşulmasının yankıları devam ediyor. Maratonu ilk defa 2024’te Valencia’da koşup 2.02.05’lik derecesi ile 1’inci olan Kenyalı Sebastian Sawe (doğum: 1995, 31 yaşında), 226 Londra Maratonu’nda, 1.59.30’luk derecesi ile dünyada maratonu 2 saatin altında koşan ilk atlet olmayı başardı.

(Bir önceki rekor, 2.00.35 ile Kenyalı Kelvin Kiptum’a aitti. 2023 Chicago Maratonu’nda bu dereceyi koşan Kiptum, 2024 yılı başında geçirdiği bir trafik kazasında hayatını kaybetti.)

Sawe, aynı yarışta 2’nci gelen Etopyalı Yomif Kajelcha da 1.59.41’lik derecesi ile maratonu aynı yarışta 2 saatin altında koştu. Kadınlarda maratonda dünya rekorunun sahibi Etopyalı Tigst Assefa da Londra Maratonu’nu 2.15.41’lik derecesi ile kadınlar dünya rekorunu kırarak 1’inci tamamladı.

(Sawe’in maratonda her 5 km. ve toplam zamanda koştuğu dereceler şöyle: İlk 5 km: 14.14, 10. km: 14.21-28.35, 15. km: 14.35-43.10, 20. km: 14.11-57. 21, yarı maraton: 1.00.39, 25. km: 14.20-1.11.41, 30. km.: 14.22-1.26.03, 35. km: 13.54-1.39.57, 40. km: 13.42-1.53. 38, maraton bitişi: 5.51-1.59.30.)

Sawe, yarış sonrası bir TV programında, sunucunun, “Yarış öncesi sabah kahvaltısını ne zaman yaptınız ve ne yemiştiniz” sorusuna şu cevabı verdi: “Yarıştan 4 saat önce kahvaltı ettim. 2 dilim beyaz ekmek, bal yedim ve bir bardak çay içtim” cevabını verdi.

Programa katılan beslenme uzmanı Paul Booth bu kahvaltıyı şöyle yorumladı: “Bal direkt kana karışan bir monosakkarid olan glukoz, beyaz ekmekse düşük kalitede karbonhidrat, hızla vücutta glukoz olarak depolanıp koşu sırasında enerjiye dönüşebilir. Çay ise uyarıcı olarak tein ihtiva ediyor ve vücudun su gereksinimini (hidrasyonu) sağlıyor. Bu bir bardak kahvede olabilir, o da kafein ihtiva ediyor.” 2025 Londra Maratonu kura çekimine 840.318 kişi başvurmuşken 2026 Londra Maratonu katılım kurasına 1.133.813 kişi başvurdu. 2027 Londra Maratonu kura çekimine ise 1.338.544 kişi başvurdu. Bu rakkamın 503.284’ü erkek, 498.9852’i kadın oldu.

Eğer 2027 Londra Maratonu, tek günlük bir etkinlik olarak yapılırsa (ki maratonunun iki günlük bir etkinlik olarak yapılması da düşünülüyor); kura ile katılım hakkı kazanma şansı yüzde 1.49, yani kuraya katılan her 67 kişiden ancak 1’i maratonda yarışabilecek.)

SON 20 YILDA YAPILAN 5 OLİMPİYATTA MARATON KOŞUSUNUN GÖZE ÇARPAN ÖZELLİKLERİ:

1-Erkekler maratonda dünya rekorunun süresi, 20 yılda 4 dakika düştü. 2-Son 5 olimpiyatta 5000, 10.000 m ve maraton koşularında dağıtılan madalyaların çoğunu Kenyalı ve Etopyalı atletler kazandı. 3-20 yıl içindeki 5 olimpiyatta hem erkekler hem de kadınlarda en hızlı 20 atlet sıralamasında ilk 18 derece yine bu 2 ülkenin atletleri tarafından paylaşıldı. 4-Kenya ve Etopyalı atletlerin çoğu, iki ülke sınırlarının ortasında kalan Doğu Afrika’daki Rift Vadisi’nde doğuyor ve yaşıyor. Yeni dünya maraton rekortmeni Sawe da Rift Vadisi’nde doğmuş ve büyümüş bir atlet. 5-Brezilya ve Arjantin’de yoksul çocuklar kariyer yapmak ve zengin olmak için Maradona ve Ronaldo hayali kurup futbolcu olmak için çabalıyorsa, Kenya ve Etopya’da da atletizm, koşmak, yoksul çocuklar için para kazanmanın öncelikli yolu olarak hayal ediliyor.

6-Son yıllarda daha hafif ve yüksek teknoloji ürünü olan koşu ayakkabıları, sporcuların daha iyi performans sergilemelerinde etkili bir faktör olarak ortaya çıkmaya başladı. 2026 Londra Maratonu’nda 2 saatin altına inen erkeklerde Sawe ve Kejelcha ile kadınlarda dünya rekoru kırarak 1’inci olan Assefa da, yarışta Adidas’ın yeni geliştirdiği adizero adios pro evo 3 modeli süper hafif (sadece 97 g.) yeni koşu ayakkabısını giyerek koştular.(Bugüne kadar mevcut koşu ayakkabılarının ortalam ağırlığı 245 gram civarında).

Bilimsel bir araştırmada ortalama bir koşu ayakkabısından 100 g. kadar daha hafif bir ayakkabı giyen bir atletin, maraton yarışında 57 saniyelik bir avantaj sağlayabileceği gösterildiğinden, 97 gramlık pro Evo 3, sporcuya ortalamadan 150 gram dahif olması nedeniyle avantaj sağlıyabiliyor.

Şurası da bir gerçek ki günümüzde hiçbir elit maratoncu 250 g. lık ortalama bir ayakkabı ile koşmuyor. Adidasın bir önceki serisi, Pro Evo 2’nin ağırlığı 139 g., NİKE’ın Vaporfly 4 modelinin ağırlığı; 166 g., ASİCS’in metaspeed Sky Tokyo’su 163 g., PUMA’nın Fast-R nitro Elite 3 modeli ise 173 g ağırlığında.

Yılda 50 milyar dolara yakın cirosuyla spor giyim ve ayakkabı pazarının lideri olan NİKE, pazardaki liderliğini korumak için, yıllardır hafif koşu ayakkabısına yatırım yapıyor. Son 12 ayda, piyasada yüzde 36 değer kaybeden Adidas hisseleri yarışın ertesi günü yüzde 1.4 değer kazandı.

Son yarışta spor tarihine geçen 3 sporcunun ayağına giydiği Adidas pro Evo3 modeli ayakkabı 3500 euro fiyatla piyasaya sunuldu. Orta ve uzun mesafe koşan elit atletlerin çoğunun ayakkabı sponsoru olan bu firmalar arasındaki ayakkabı piyasasındaki ‘öne geçme yarışı’ da giderek hızlanacağa benziyor.

KAYNAK: Ayakkabı tutkunları spor ayakkabıları konusunda daha detaylı teknik bilgi almak isterlerse Run Repeat.com sitesini inceleyebilirler.