Maratonun unutulmaz ismi: İsmail Akçay

10-24 Ekim 1968 tarihlerinde yapılan Meksika Olimpiyat Oyunları’nda, Türk spor kamuoyunda akıllarda 3 isim kaldı. Serbest güreş 78 kg.da altın madalya alan Mahmut Atalay ve 97 kg.da Ahmet Ayıkile, maratonda olimpiyat 4’üncüsü olan İsmail Akçay…

Akçay, olimpiyat öncesi hazırlık çalışmalarında 2 yarışta kendini denedi. Ağustos 1968’de İspanya’nın San Sebastian kentinde yapılan uluslararası maraton yarışında, katılan 19, bitiren 16 atlet arasında, 2.21.09.8 ile 4’üncü olan Akçay, 5-7 Eylül 1968 tarihinde Atina’da yapılan 27. Balkan Oyunları’nda, 2.22.55’lik derecesi ile 1’inci gelirken, Hüseyin Aktaş da, 2.25.26.2’lik derecesi ile tarihi Averof Stadı’na binlerce Yunanlı seyircinin alkışları arasında 1’inci ve 2’nci gelmeyi başardılar.

Tokyo Olimpiyat Oyunları’nda 72 kişinin katıldığı, 57 atletin bitirdiği maraton yarışında, yarış öncesi favori gösterilen, 1960 Roma ve 1964 Tokyo Olimpiyatları maraton birincisi olan çıplak ayaklı Habeşistan’ın ünlü atleti Abebe Bikila’nın 17 km.de terk ettiği yarışı topuk ağrıları içinde 4’üncü sırada bitirmeyi başarmıştı.

Yarışta7 kg. kaybedip yarış sonunda fazla sıcaktan fenalaşıp hastaneye kaldırılan Akçay, yarışta 4’üncü olduğunu kendisine bakan doktordan öğrenmişti. Tokyo Olimpiyatları Maraton yarışını Habeşistan’dan Mammo Wolde, 2.20.26.4 ile kazanırken Japon Kimihara; 2.23.31.0 ile 2’nci, Yeni Zelandalı Michael Ryan 2.23.45.0 ile 3’üncü olurken Akçay 2.25.18.8 ile 4’üncü olup arkasında ünlü İngiliz Addock 2.25.33.0 ile 5’inci, San Sebastian maratonunu kazanan Habeş M. Gerru 2.27.16.8 ile 6’ncı Avustralyalı Derek Clayton ve yarışı terkeden 2 Olimpiyat şampiyonu Abebe Bikila’yı da geride bırakıyordu. (Meksika Olimpiyatlarına katılan diğer atletlerimizden Hüseyin Aktaş, maratonda 2.35.9 ile 19’uncu olurken, Aşkın Tuna 3 adım atlamada, 15.65 m. ile Nurullah Candan, yüksek atlamada 1.95 m. ile seçmelerde elenmişlerdi).

Şimdi bu yarışı bir de İsmail Akçay’ın kendisinden dinleyelim.

“Meksika Olimpiyatları’na hazırlanırken araba kazasında yaralandım. Asfaltta koşarken ağrılar beni rahatsız etmeye başladı. Göğüs numaram ‘19’u görünce, arkadaşım ve moral hocam Hüseyin Aktaş’a “Keşke 19’uncu olabilsem” dediğimde bana, ”Sen en azından 5’inci olacaksın. Göreceksin bak, dediğim nasıl çıkacak” dedi. Ben de ona “İlk 10’a girersem sana lastik ayakkabı alacağım” sözünü verdim ve yarış başladı.

Yarışı Abebe Bikila Kenyalı Temu, 10.000 m. Avrupa şampiyonu Belçikalı Gaston Roelants, Avustralyalı Clayton önde götürmeye başladılar. Aktaş’la 20. km.ye kadar beraber koştuk. 1. durumdaki Wolde, yurttaşı Abebe Bikila’yı bekliyordu ama ondan hayır gelmeyeceğini anlayınca atak yaptı. Ben de Hüseyin’e “Eyvallah” deyip sıyrıldım ve tempomu Mammo Wolde’ye göre ayarlamaya başladım. 30. km.ye kadar kimleri geçtim, hatırlamıyorum.

35. km.de topuğumun ağrısı artmaya başladı, ıstırap çekmeye başladım ama yolun iki tarafını dolduran kalabalık “Turko, Turko” diye bağırmaya başlayınca, ayaklarım boşalıverdi, gözlerim yaşardı, içime bir güç geldi. Gittikçe hızımı arttırıyordum o anda 6’ıncı gibi hissettim. Kaçıncı olduğumu anımsıyamıyorum, bitiş çizgisini geçince fenalaşmışım. Beni sedyeye yatırıp hastaneye götürdüler.

58 kilo ile başladığım yarışı 7 kg kaybederek 51 kg olarak tamamladım. O2 verirlerken maskenin teması ile ayıldım, bana bakan doktor 4’üncü olduğumu söyleyerek beni kutladı. İddiayı Aktaş kazanmıştı. Yurda dönünce ayakkabı sözümü yerine getirdim.”

İsmail Akçay, bu başarının bir tesadüf olmadığını, Kasım 1968’de koştuğu ve 2 saat 13 dakika 43.6 saniyelik çok iyi bir derece ile 4’üncü bitirdiği Tokyo Uluslararası Maratonu’nda ispatladı. Bu derece ile Dünya 1968 yılı maraton sıralamasında, 6’ncı sırada yer aldı.

Akçay bu büyük başarısı ile 1968 yılının sporcusu anketlerinde hem Milliyet hem de Cumhuriyet gazetelerinin spor yazarları oylamalarında 151 oyun 128’ini alarak 1’inci sırada yer aldı. 2000 yılında TMOK tarafından ‘Yüzyılın Atleti’ unvanı ile onurlandırıldı…

Türkiye Atletizm Federasyonu, Türk atletizminin efsane ismi İsmail Akçay adına 7 Eylül 2025’te Balıkesir’de düzenlediği 10 km.lik 17. yol koşusuna onur konuğu olarak Akçay’ı çağırdı. Kazanan sporcuların ödüllerini 83 yaşındaki İsmail Akçay verdi. Yarış sonrası Anadolu Ajansı’na beyanat veren Balıkesir’de yaşamına devam eden Akçay, “Dizimdeki ağrılara rağmen, günde 5 km. yürüyüş yaparak sağlığımı korumaya çalışıyorum. Aktif sporculuk hayatımda antrenmanlar hariç, maraton yarışlarında 160.000 km koştuğumu hesapladım” dedi.

Tüm sporcularımıza örnek olacak bu ünlü atletimize, “Sen çok yaşa İsmail ağabey” diyor ve tüm atletizm camiası adına sağlıklı ömürler diliyoruz.

KAYNAKLAR:

Neriman Tekil, Atletin sesi mecmuası, ekim, sayı: 75 kasım: sayı: 76 aralık, sayı 77, 1968. Ocak: 78, 1969 sayıları. 2-Orhan Aydın “Anılar: 1957-1984” Kürsüdekiler” 1984, İstanbul, sayfa: 80, 3-Altuğ İstanbulluoğu (TMOK’nin 100 yılı kitabı) 1. baskı, Ekim 2008. İstanbul.