Bir gün sınıflar boşalır, yurtlar öğrenci bulamaz, gençler evlenmeyi hayal olmaktan çıkarıp bir yük olarak görmeye başlarsa ne olur?
Aslında bu sorunun cevabını uzak bir gelecekte aramaya gerek yok. Çünkü bugün konuştuğumuz mesele tam da bu. Geçtiğimiz günlerde Bursa’da düzenlenen ‘Aileye Sözümüz Var’ paneline katıldım. Açıkçası aile üzerine yapılan konuşmaların çoğunda alışık olduğumuz mesajları duyacağımı düşünüyordum. Ailenin önemi, toplumsal değerlerimiz, geçmişten bugüne değişen ilişkilerimiz…
Ancak iki konuşmacının söyledikleri, benim için bu paneli sıradan bir toplantı olmaktan çıkardı. Mudanya Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Kesik’in paylaştığı rakamlar düşündürdü, Bursa Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürü Arif Laçin’in açıkladığı çalışmalar ise aynı sorunun çözümüne başka bir pencereden bakmamı sağladı. Bir tarafta azalan çocuk sayısı, boş kalan öğrenci yurtları ve geleceğe ilişkin endişeler… Diğer tarafta aileleri güçlendirmek için hayata geçirilmesi planlanan danışma merkezleri…
Konuşmaları dinlerken kendi kendime şunu sordum:
Biz gerçekten aileyi kaybetmekten mi korkuyoruz, yoksa aile kurmayı ve aile olarak ayakta kalmayı her geçen gün zorlaştıran koşulları görmekte mi gecikiyoruz? Çünkü bana kalırsa mesele yalnızca azalan doğum oranları değil. Mesele, gençlerin gelecek kurma cesaretini, ailelerin ise birlikte ayakta kalabilme gücünü neden giderek kaybettiği.
Prof. Dr. Ahmet Kesik’in konuşmasında dikkatimi çeken en çarpıcı açıklama, ilkokula başlayan öğrenci sayısının 1 milyon azaldığı yönündeki ifadeleriydi.

Kesik, Bursa’daki öğrenci yurtlarının doluluk oranlarına da değindi. Kız öğrenci yurtlarında yüzde 40, erkek öğrenci yurtlarında ise yüzde 50 doluluk oranından söz etti.
Bu rakamlar yalnızca eğitim sisteminin meselesi olarak değerlendirilebilir mi? Bugün boş kalan bir yurt odası, yarın öğrenci bulmakta zorlanan bir üniversitenin; azalan öğrenci sayısı ise gelecekte çalışma hayatına katılacak genç nüfustaki daralmanın habercisi olabilir.
Peki, nasıl oldu da bu noktaya geldik?
Gençler neden evlenmekten çekiniyor? Evlenenler neden çocuk sahibi olmayı erteliyor? Aile kurmak neden giderek daha fazla cesaret gerektiren bir karara dönüşüyor? Bence asıl tartışmamız gereken sorular bunlar. Çünkü bugün gençlere yalnızca evlenmelerini, çocuk sahibi olmalarını söylemek yeterli değil. Öncelikle onların nasıl bir hayatın içinde gelecek kurmaya çalıştıklarına bakmak gerekiyor.
Artan yaşam maliyetleri, barınma sorunu, iş güvencesine ilişkin kaygılar ve geleceğe dair belirsizlikler… Bir genç, aldığı maaşla kendi hayatını sürdürmekte zorlanırken nasıl düğün yapacağını, nasıl ev geçindireceğini, dünyaya getireceği çocuğa nasıl bir gelecek sunacağını düşünüyor. Üstelik mesele yalnızca ekonomik de değil.
Değişen yaşam biçimleri, bireyselleşme, aile içi iletişim sorunları ve giderek zayıflayan toplumsal dayanışma da bu tablonun önemli parçaları. İnsanlar aynı evin içinde yaşarken bile birbirine yabancılaşabiliyor. Anne babalar çocuklarına, çocuklar anne babalarına ulaşmakta zorlanabiliyor.
Prof. Dr. Kesik’in aile içindeki güven ve sevgi ortamının gençlerin sosyal ilişkilerine yansıdığına ilişkin sözleri de bu yüzden önemliydi. Çünkü aile yalnızca aynı çatı altında yaşayan insanların oluşturduğu bir birliktelik değil. Bir çocuğun kendini güvende hissettiği, dinlendiği, anlaşıldığı ve hayata hazırlandığı ilk yer. Peki, biz aileyi korumaktan söz ederken ailelerin yaşadığı sorunları ne kadar duyuyoruz?
İşte bu noktada Bursa Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürü Arif Laçin’in açıklamaları, konuşulan sorunların çözümüne yönelik önemli bir adımın habercisi oldu.

Laçin, Bursa’ya ihtisaslaşmış aile danışma merkezleri kazandırılacağını duyurdu. Üstelik bu merkezlerin yalnızca ekonomik destekle sınırlı kalmayacağını; kadınların güçlendirilmesinden çocukların korunmasına, yaşlıların yalnızlıkla mücadelesinden engelli bireylerin toplumsal yaşama katılımına kadar geniş kapsamlı hizmet vereceğini anlattı. Bu açıklamayı kıymetli buluyorum.
Çünkü aileyi güçlendirmek, yalnızca aile olmanın önemini anlatmakla mümkün değil. Sorun yaşayan bir çiftin danışmanlık hizmetine ulaşabilmesi, çocuğuyla iletişim kuramayan bir ebeveynin destek alabilmesi, kendini çaresiz hisseden bir kadının başvurabileceği güvenilir bir mekanizmanın bulunması gerekiyor.
Ancak burada da sormamız gereken sorular var.
Bu merkezler kaç kişiye ulaşabilecek? Hizmetlerden yararlanmak ne kadar kolay olacak? Ekonomik güçlük yaşayan aileler bu desteklere ücretsiz erişebilecek mi? Daha da önemlisi, sorunlar büyümeden ailelere ulaşılabilecek mi?
Çünkü bazen bir aileyi ayakta tutan şey büyük bir ekonomik yardım değil, zamanında uzatılan bir el, doğru bir yönlendirme ya da kendilerini gerçekten dinleyen bir uzmandır. Elbette danışmanlık merkezleri tek başına düşük doğum oranlarını artırmayacak, gençlerin ekonomik kaygılarını ortadan kaldırmayacak. Ancak doğru planlanır ve erişilebilir hale getirilirse ailelerin yaşadığı pek çok sorunun derinleşmesini önleyebilir.
Bunun için sosyal politikaların da birbirini tamamlaması gerekiyor. Gençlerin istihdam olanaklarının artırılması, barınma sorununa çözüm üretilmesi, çalışan anne babaların çocuk bakım hizmetlerine erişiminin kolaylaştırılması ve aile danışmanlığının yaygınlaştırılması aynı bütünün parçaları olmalı.
Çünkü bir toplumun geleceği yalnızca doğan çocuk sayısıyla değil, o çocukların hangi koşullarda büyüdüğüyle de şekillenir.
Panelden ayrılırken zihnimde iki açıklama kaldı. Biri azalan öğrenci sayısının düşündürdüğü gelecek kaygısı, diğeri ailelere sunulması planlanan yeni destek mekanizmalarının oluşturduğu umut. Bir yanda sorunun büyüklüğünü gösteren rakamlar, diğer yanda çözüm için atılması planlanan adımlar…
Bursa Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürü Arif Laçin’in, “KYK yurtları birer huzurevine dönecek” sözleri de beni düşündürmedi değil...
Ziller nüfus için çalıyor…
Gençlerin gelecek kurabildiği, çocukların güven içinde büyüdüğü, kadınların desteklendiği, yaşlıların yalnız bırakılmadığı bir toplum oluşturamadığımız sürece aile üzerine yaptığımız konuşmalar eksik kalacaktır. Ve belki de bugün kendimize sormamız gereken en önemli soru şu:
Aileye sözümüz var diyoruz. Peki, o sözü tutabilmek için ailelerin gerçek sorunlarına ne kadar dokunabiliyoruz?