COP31 Antalya’da tamamlanacaktı ancak BM delegasyonlarının sonuç metni üzerinde anlaşamaması sebebiyle uzadı. Bir haftadır COP31’le yatıp kalkıyoruz ancak çoğumuz COP31’in ne olduğunu tam olarak da bilmiyoruz. Hatta gidenlerden bile yanlış anlayanlar var. Oldukça ünlü bazı isimler Türkiye’nin tanıtımına vurgu yaparak olayı oradan ele almış…
Öncelikle COP31 ve Kyoto Protokolü, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) çatısı altında yürütülen aynı küresel iklim diplomasisi sürecinin iki farklı dönemdeki halkalarıdır. Kyoto Protokolü 1997 yılında düzenlenen 3. Taraflar Konferansı'nda (COP3) kabul edilmiş ilk bağlayıcı anlaşmayken; COP31, Kasım 2026'da Antalya'da düzenlenen ve Paris Anlaşması hedeflerinin uygulanmasına odaklanan 31. zirvedir.
Yani Türkiye’nin tanıtımının yapılması ana amacı değil, belki yan katkısı olabilir. Kyoto ile temelde ortak hukuki çatı, temel amaç ve piyasa mekanizmaları açısından benzerlikler gösteriyor. Bu piyasa mekanizmaları konusunu açarsak (işte burada zurnanın zırt dediği yerdeyiz) Kyoto Protokolü ile hayatımıza giren karbon ticareti ve emisyon kredileri mantığı, günümüzde Paris Anlaşması ve COP31 müzakerelerinde güncellenmiş karbon piyasası kurallarıyla devam etmektedir.
Her şeyin nasıl olacağına piyasanın karar verdiği bir çağdayız. Eskiden piyasalar vardı ve hükümleri kendi alanlarıyla sınırlıydı. Üstte de bir hukuk ve yazılı olmayan teamüller vardı. Herkes davranışlarını bu şekilde belirlerdi. Şimdi ise her şey sadece piyasa haline geldiği için hukuk ve teamüller piyasanın altında konumlandı.
Bizim gibi cemiyetlerde de toplumsal çürüme daha gelişmiş toplumlara göre çok daha kolay oldu. Kyoto ile ve sonrasında Paris Anlaşması ile sürdürülmek istenen çevreyi piyasanın üstüne çıkartma hamlesinin son halkası COP31 oldu.
Ve beklendiği gibi çevreyi de başka tüm kavramlar, mefhumlar gibi piyasanın kanlı işleyişinden azade yukarıya çıkartamadık. Ancak takdir edilmesi gereken bir çaba diyebiliriz.
ELEŞTİRİLECEK KONULAR
Antalya’da yerinde takip etme fırsatım oldu ve eleştirilecek birçok noktasını gözlemledim. Temelde amaç ve hedefler olarak güzel olsa da bizim 90’lardan kalma "her fırsatta Türkiye’yi tanıtalım" fetişi burada da kendisini göstermiş.
Özellikle Yeşil Alan bir fuar mantığındaydı. Türkiye pavyonu ve sponsorlar için icat edilmiş alanlar sadece tanıtım içindi. Yeşil Alan'daki çoğu söyleşinin ana teması "Evet, artık konuşmamalıyız; harekete geçmeliyiz" şeklinde içi boş temenniler şeklindeydi.

Esas işin döndüğü Mavi Alan'da ve Birleşmiş Milletler toplantısına katılan delegasyonlarda da gözlemlediğim genellikle geri kalmış ülkelerin ağırlıkta olmasıydı. Yani küresel çevre tahribatından en az sorumlu olan ülkeler…
Bildiğiniz üzere ABD, Kyoto Protokolü'nden de çekilmişti. Bu açıdan da şimdiden etkisi sınırlı bir toplantı diyebiliriz. Ülkemizde yapılıyor olması güzel ancak küresel sonuçları açısından dişe dokunur bir başarı elde etmeyeceği aşikâr.
Yeri gelmişken; COP31 Birleşmiş Milletler’in bir organizasyonu, Türkiye Cumhuriyeti ise ev sahibi. Yapılan maksadı aşan güzellemelerin siyasete göz kırpma ve yapılan eleştirilerin de hükümete çatma odaklı olmasının, etkinliği Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetinin yaptığının sanılmasıyla ilgili olduğunu biliyoruz.
Temeldeki eleştirim; dünya alt piyasaların olduğu ve fakat insanların, hukukun, teamüllerin hâkim olduğu bir yerdi. Şimdi ise piyasa dünyanın hâkimi olmuş durumda.
Bu şartlarda hiçbirimiz; ne çevre ne insanlar bundan kurtulamayız.
Dünya piyasanın oyuncağı olup bitmiş, COP’a dönüyor.