İşçiler ölümüne çalışıyor

Önceki güne kara bir haberle başladık!

İzmir'de demir çelik fabrikasında patlama sonrası yangın: 17 ölü, 14 yaralı. Katliam gibi bir kaza. Tarihler 9 Kasım 2026’yı gösteriyor. Ben dahil hiçbir köşe yazarı, 8 Kasım 2025 tarihinde (geçen yıl) Dilovası’nda gerçekleşen ve 8 kadın işçinin öldüğü katliamı anmadık. Aklımıza bile gelmedi. Ancak ben dahil tüm köşe yazarları, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nü en afili şekilde yazarız. Orada kulakları tırmalayan ‘emekçi’ lafını da şık bir şekilde silerek.

Ne mutlu bize, yanarak can veren çalışan kadınları anmak için 8 Mart çıkmış; bizim de kadın işçilerimiz 8 Kasım’da yanarak can vermiş. Başka ülkede olsa 8 Mart es geçilir, sigortaları bile olmayan kadınların YANARAK can verdiği 8 Kasım anılır. Ama pek de kimsenin umurunda olmadı.

Ben dahil hiçbir köşe yazarının yazmamasına içerlenmem; nasılsa sorumlu, güçlü, makamlı, mevkili büyüklerimizden böyle bir beklenti içinde olmamamdan ötürü. Bu ülkede her zaman bir şeyler olur ve bürokrasi ile yöneticilerin istifa etmek, sorumluluk almak, inisiyatif alıp sorunu çözmek akıllarına gelmez. Onların sütten çıkmış ak kaşık durumlarından ötürü ben ve tüm köşe yazarları suçlu ve sorumluyuz.

Unuttuk!

Eminim ki gelecek yıl ben dahil kimse, 9 Kasım 2026’da yine yanarak can veren 17 işçiyi anımsamayacak. Takvimlerimiz katliam gibi yaşanan iş kazalarıyla doluyor. 8 Kasım Dilovası, 9 Kasım Aliağa…

SORUNLAR ÇÖZÜLEMİYORSA DURUMLARA DÖNÜŞMÜŞTÜR

Sanırım bu durum böyle devam edecek. Bu bir hüsnüzan değil. SGK verilerine bakalım. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine göre son yıllardaki ölümlü iş kazası sayıları: 2023: 1.966 ölüm. 2024: 1.897 ölüm (Bazı raporlarda/haberlerde yaklaşık 1.905 olarak da geçmektedir). 2025: 1.931 ölüm. Yine SGK verilerine göre 2026’nın ilk 8 ayındaki kayıplar 1.509. Tabii bu sayılara resmi çalışmayan işçiler dahil değil. Sanırım onların birçoğu kayıtlara ya hiç geçmedi ya da ev kazası, basit yaralanma gibi geçti. Kazalarla ilgili çarpıcı bir rakam da yaşanan kaza sayısı ve iş kollarına göre dağılımı. 2025 İstatistik Yıllığı'na göre Türkiye'de 4/1-a kapsamında 766.039 sigortalı iş kazası geçirdi, 1.931 sigortalı iş kazası sonucu hayatını kaybetti ve 916 kişiye meslek hastalığı tanısı kondu. Kendi adına çalışanlarla birlikte toplam 766.625 kaza ve 1.944 ölüm kayıtlıdır. Ölümlerin %30,3'ü inşaatta, kazaların %41'i imalattadır. Rakamlar azalmadan istikrarlı bir şekilde devam ediyor. İşçi kayıpları rutin olarak devam ediyor. Demek ki artık işçi ölümleri bir sorun olmaktan çıktı; ne yazık ki bir duruma, vaka-i adiyeye dönüştü. Zira sorunlar çözülemiyorsa artık durumlara dönüşmüştür.

************************************

TEKNOLOJİYE HAZIRLIKSIZ YAKALANMAK

Dünya büyük bir sıçramanın eşiğinde ve belki de sıçradı bile. Çok söyledik, bir kez daha söyleyelim; bu teknolojik zıplamanın etkileri, rönesans ve buhar devriminden çok daha köklü olacak. Bizdeki durum ne derseniz; işçilerimizin ölümüne çalışması bile işlerini korumak için yeterli olamayacak gibi.

Zira bizler, her zaman olduğu gibi ne zaman dünya bir sıçramaya geçse kabuğumuzda kendi kendimizi yemenin peşindeyiz. Yine öyle oluyor! Olan da işçinin ölümüne çalışsa bile işini koruyamamasıyla sonuçlanıyor. Son olarak Almanya’dan sonra en büyük üretim tesisi Türkiye’de olan Bosch, 300 işçi daha çıkarma kararı aldı. Almanya merkezli Bosch'un Bursa fabrikasında, Mayıs 2026'da duyurulan küçülme planı kapsamında ilk aşamada EYT'li olan yaklaşık 300 mavi yakalı işçinin işine Kasım 2026 başında son verildi. Plan doğrultusunda 2027 sonuna kadar 1.150 mavi yaka, 2030 sonuna kadar ise 250 beyaz yakalı olmak üzere toplamda yaklaşık 1.400 kişinin işten çıkarılması öngörülüyor. Son üç yıla bakıldığında Bursa’da işten atılan işçi sayısını on binlerle ifade edebiliyoruz.

BURSA HAYALET ŞEHİR OLMA YOLUNDA

Kısır siyasi çekişmelerin gölgesinde yıllar geçiriyoruz. İktidar ve muhalefet, ayak sesleri on yıllardır duyulan bu sıçramanın bilinciyle hareket etmedi. Hâlâ kayıkçı kavgası peşinde. Seçmen bırakın diğer partileri, çoğu zaman oy verdiği partisinden bile memnun değil. Ancak teknolojik sıçrama Alice Harikalar Diyarı’nın kapılarını sonuna kadar açmış durumda.

Peki ana soru şu: Siyaset ve bürokrasi ‘Beyaz Tavşan’ın peşinden gidemiyorsa iş dünyası bu koşunun ana motoru olabilir mi? Ne yazık ki kocaman bir: HAYIR! Onlar bana göre siyaset mekanizmasından çok daha atıl ve bilinçsiz durumda. Geçmişte de bu hep böyle oldu. 24 Ocak kararlarıyla Merhum Özal serbest piyasaya geçti ve tüccarlar sanayici, montajcı üretici oldu. Oldu da ne oldu? Bir tutam elde ettiğimiz sermayeyi Ar-Ge'ye, makine imalatına değil de büyük oranda lüks arabalara ve villalara harcadılar. Recaizade Mahmut Ekrem’in ünlü ‘Araba Sevdası’ romanı hâlâ ve hâlâ geçerli. Sanayicimiz para her zaman gelecek sandı. Önce bereketli bulut olan ve devamlı doğuya ilerleyen tekstil bulutundan ötürü paranın altında kaldık. Ve parayı tekstil makinesi imalatı ve markalaşma yerine araba ve villaya yatırdık. Sonrasında otomotiv endüstrisi Türkiye’ye göz kırptı.

Ve yine bizim sanayicimiz ne yaptı? Yine parayı lüks araba ve villaya yatırdı. Otomotivde de konvansiyonel üretim yerini elektrikli ve hibrite bıraktı. Bu, yıllar önce bilinen bir durumdu ama bu yeni teknolojiye adapte olmanın yollarına bizler daha yeni yeni bakıyoruz. Bu kadar geç kalmışken ve sanayicilerimiz ‘benden sonra tufan’ diye olaylara bakıyorken 10 yıl sonra Bursa hayalet bir şehre dönecek. En azından işçi ölümleri azalır, trafik ve altyapı sorunları kalkar. Rantsal dönüşüm haline gelen kentsel dönüşüme ihtiyaç kalmaz. Olası büyük depremde Bursa nüfusu 300-500 bin arasına düştüğü için arama kurtarma işleri kolay yapılır. Dediğim gibi sorunların çözümü bulunmuyorsa artık durumlar haline gelmiştir.