Vatanı kim savunur?

Bir ülkenin savunulmasından söz edildiğinde akla ilk olarak ordu gelir. Bu düşünce yanlış değildir; sınırları korumak, dış tehditleri caydırmak ve gerektiğinde silahlı mücadele vermek ordunun temel görevidir. Ancak bir ülkenin varlığını sürdürebilmesi yalnızca sahip olduğu askerî güçle açıklanamaz.

Çünkü vatan, sadece sınır çizgilerinden ibaret değildir. Vatan; millet iradesi, ortak hafıza, üretim, bilim, eğitim, sağlık, adalet ve gelecek umuduyla ayakta duran büyük bir bütündür.

Türk toplumu bu gerçeğin cevabını 15 Temmuz gecesi bütün dünyaya verdi. Demokratik düzeni silah zoruyla ortadan kaldırmak isteyenler karşılarında yalnızca güvenlik güçlerini bulmadı. Öğretmeni, işçisi, esnafı, öğrencisi, çiftçisi, kadını, erkeği, genci ve yaşlısıyla millet meydanlara çıktı. O gece insanların siyasi görüşleri, hayat tarzları veya etnik kökenleri onları birbirinden ayırmadı. Belki aynı dili konuşmuyor, aynı düşünceyi paylaşmıyorlardı; fakat üzerinde yaşadıkları toprağın ortak vatanları olduğunu biliyorlardı.

***

Darbe girişiminde bulunanlar, tankların ve silahların karşısında halkın geri çekileceğini düşündüler. Oysa karşılarında, iradesinin zorla teslim alınmasına razı olmayan bir toplum vardı. İnsanlar canlarını ortaya koyarak yalnızca bir hükümeti veya siyasi kadroyu değil, sandıkla belirlenen yönetim hakkını savundular. Çocuklarının geleceğine başkalarının silahla karar vermesini kabul etmediler. Bu direniş sırasında hayatını kaybedenler, vatan savunmasının yalnızca cephede gerçekleşmediğini tarihimize bir kez daha yazdı.

Darbe girişiminin arkasındaki yapının yıllarca ABD’de ve bazı Avrupa ülkelerinde bulduğu hareket alanı, Türkiye’nin iade taleplerinin karşılıksız kalması ve örgüt mensuplarının çeşitli ülkelerde korunması, Türk toplumunda derin soru işaretleri oluşturdu. Batılı yönetimler darbeyi resmî açıklamalarla kınamış olsalar da sonrasında sergiledikleri tutum, bu açıklamaların samimiyetinin sorgulanmasına yol açtı. Millet, söylenen diplomatik sözlerden çok, darbenin sorumlularının kimler tarafından korunduğuna baktı. Bu nedenle 15 Temmuz’un yalnızca içerideki bir iktidar mücadelesi olmadığı, Türkiye’nin iradesini ve geleceğini hedef alan daha geniş bir girişim olduğu kanaati toplumda güç kazandı.

***

Ancak ülkeyi savunmak, yalnızca büyük bir tehlike ortaya çıktığında sokağa çıkmak değildir. Öğretmen, çocuklara doğru düşünmeyi ve birlikte yaşamayı öğreterek ülkenin geleceğini savunur. Hekim, insan hayatını koruyarak toplumu ayakta tutar. Çiftçi, üretimi sürdürerek milletin başkasına muhtaç olmasını engeller. Bilim insanı, dışarıdan satın alınan bilgiyi tüketmek yerine yeni bilgi üreterek bağımsızlığa katkıda bulunur. İşçi, emeğiyle ekonomiyi güçlendirir. Dürüst kamu görevlisi ise devlet ile vatandaş arasındaki güven bağını korur.

Gazeteci hakikati savunduğunda, hâkim adaletle hükmettiğinde, esnaf terazisine hile katmadığında ve vatandaş kamu malını kendi malı gibi gözettiğinde vatan savunmasına katılmış olur. Çünkü bir devlet sadece dışarıdan gelen saldırılarla zayıflamaz. Cehalet, liyakatsizlik, yolsuzluk, adaletsizlik, üretimsizlik ve toplumsal ayrışma da ülkelerin içten çökmesine neden olabilir. Sınırlarını koruyan fakat kurumlarına güvenini kaybeden bir toplumun geleceği güvence altında değildir.

***

15 Temmuz’da ortaya çıkan ortak vatan bilinci, günlük hayatımızda da korunmalıdır. O gece yan yana duran insanların daha sonra siyasi, etnik veya mezhepsel ayrımlarla birbirine düşman hâle getirilmesi, verilen mücadelenin ruhuna aykırıdır. Şehitleri anmanın en doğru yolu, uğruna hayatlarını verdikleri millet iradesine, hukuka ve toplumsal birliğe sahip çıkmaktır.

Bir ülkeyi elbette ordusu savunur; fakat onu tek başına ordu yaşatamaz. Vatan, sınırda nöbet tutan asker kadar sınıfta ders veren öğretmenin, hastanede çalışan hekimin, tarlada üreten çiftçinin ve görevini dürüstçe yapan her insanın omuzlarında yükselir. Türkiye’nin gerçek gücü yalnızca silahlarında değil, gerektiğinde bütün farklılıklarını geride bırakarak aynı çatı altında birleşebilen milletindedir.