Gelecek Viyana hattından bildiriyor

Teknoloji tarihçisi Emily Kate Genatowski, geçtiğimiz günlerde Viyana’da gerçekleştirilen bir TED konuşmasında, dinleyicileri alışılmadık bir ev arkadaşıyla tanıştırdı. Emily, geride bıraktığımız bir yıl boyunca, "Tova" adını verdiği insansı bir robotla (Unitree G1 EDU) aynı çatıyı paylaştı. Peki, akademik kariyerini teknoloji tarihine adamış bir kadın, neden evini 60 kiloluk bir metal yığınıyla paylaştı? Yanıt basit ama sarsıcı: Geleceğin sadece teorilerle değil, günlük hayatın pratik zorluklarıyla nasıl şekilleneceğini bizzat deneyimlemek için.

Hikâyenin kahramanı sadece Emily değil; aynı zamanda Lidar sensörleri ve derinlik kameralarıyla donatılmış, yapay zekâ destekli Tova. Ancak bu ikiliye, bazen şaşkın bir taksi şoförü, bazen robotun kolunu koparmaya çalışan bir yabancı, bazen de "robotlara ikametgâh veremem" diyen bir polis memuru eşlik ediyor.

Emily bu süreci "içselleştirilmiş bir araştırma projesi" olarak yönetti. Robotu sadece bir köşede tutmadı; onu sabah yürüyüşlerine çıkardı, yerel bir kafede çalıştırdı ve hatta ulusal bir televizyon şovuna konuk etti. Bu süreçte robotun evdeki eşyaları kırmasından tutun, sigorta şirketlerinin "robot sorumluluk poliçesi" diye bir kavramı tanımamasına kadar her detayı not etti.

Olayların merkezi modern Avrupa’nın kalbi, Viyana. Zaman ise günümüz. Emily, 1847’de tren seferlerini düzenlemek için icat edilen "standart zaman" kavramından yola çıkarak, bugün de robotlar için benzer bir "standart düzenleme" döneminde olduğumuzu vurguluyor.

Emily Viyana sokaklarında robotu için tramvay bileti almaya çalışıyordu. Viyana ulaşım idaresine gidip "Robotum için yıllık kart istiyorum" dediğinde aldığı yanıt, bürokrasinin teknoloji karşısındaki çaresizliğini özetliyor: "Kişi kaydı yoksa, bilet de yok!" Oysa Emily’nin derdi sadece ulaşım değil; robotun evde eksik bir malzeme bittiğinde bakkala gidebilmesini yasal bir zemine oturtmaktı.

KORKUDAN PRATİĞE

Emily’nin bir yıllık "Tova" deneyiminden çıkardığı en büyük ders, yapay zekâyı devasa felaket senaryolarıyla (Yapay Zekâ Kıyameti gibi) tartışmanın bizi bir yere varmayacağıdır. Asıl mesele, robotun bir vazoyu kırdığında faturayı kimin ödeyeceği ya da bir robotun halka açık alanlarda hangi "topluluk standartlarına" uyması gerektiğidir.

Sözün özü; gelecek kapıyı çaldığında, elinde dünyayı ele geçirecek bir planla değil, muhtemelen tramvayda hangi koltuğa oturması gerektiğini soran bir biletle gelecek.

Sahi, sizce Bursa Ray da bir robota koltuk verir miydik, yoksa "ayakta git kardeşim, pilin bitmez ya" mı derdik?