'İhmal ve denetimsizlik kaderimiz değil'

12 Kasım 1999'da meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki Düzce Depremi'nin üzerinden 27 yıl geçti. Depremde yaşamını yitiren 850 kişi anılırken, TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası yayımladığı açıklamayla Türkiye'nin afetlere karşı hazırlıklı olması gerektiğini bir kez daha gündeme taşıdı.

Açıklamada, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi'nden yalnızca üç ay sonra yaşanan Düzce Depremi'nin, ülkenin deprem gerçeğini ve afetlere hazırlığın yaşamsal önemini ortaya koyduğu belirtildi. Depremde binlerce kişinin yaralandığı, on binlerce yapının hasar gördüğü hatırlatıldı.

“DEPREMİ AFETE DÖNÜŞTÜREN İHMALLER”

Depremin bir doğa olayı olduğuna dikkat çekilen açıklamada, yanlış yer seçimi, plansız kentleşme, yetersiz mühendislik hizmetleri ve denetimsizliğin bu olayları afete dönüştürdüğü vurgulandı.

Türkiye'nin yalnızca deprem değil; sel, taşkın, heyelan ve kaya düşmesi gibi farklı doğal tehlikelerle de karşı karşıya olduğu belirtilerek, afet yönetiminde olay sonrasına odaklanan yaklaşımlar yerine bütüncül risk yönetiminin benimsenmesi gerektiği ifade edildi.

Jeoloji Mühendisleri Odası, yer bilimlerinin çoğunlukla büyük depremlerin ardından gündeme gelmesini de eleştirdi. Bilimsel verilerin afet yaşanmadan önce kent planlamasına, yapılaşma kararlarına, eğitim politikalarına ve kamu yönetimine yeterince yansıtılmadığına dikkat çekildi.

Açıklamada, yer bilimleri eğitiminin erken yaşlardan itibaren güçlendirilmesi, toplumda yer bilimi okuryazarlığının geliştirilmesi ve bilimsel bilginin kamu politikalarının temel unsuru hâline getirilmesi gerektiği kaydedildi.

FAY YASASI ÇAĞRISI

Oda, afet risklerinin azaltılması için yıllardır dile getirdiği teknik ve bilimsel taleplerini de yeniden sıraladı. Bu kapsamda Fay Yasası'nın çıkarılması ve yüzey faylanması tehlikesi bulunan alanlarda yapılaşma kararlarının bilimsel verilere dayandırılması istendi.

Kentlerin imar planlarının jeolojik-jeoteknik etütler ve mikrobölgeleme çalışmaları esas alınarak hazırlanması gerektiği belirtilirken, yapı güvenliğinin yalnızca binaların dayanımıyla sınırlı tutulmaması gerektiği vurgulandı. Zemin-yapı etkileşimi, temel sistemleri, kazı destek yapıları ve çevredeki yapıların güvenliğinin bir bütün olarak değerlendirilmesi çağrısı yapıldı.

Derin kazılar, şevler, hafriyat döküm alanları ve heyelan riski bulunan bölgelerde jeolojik-jeoteknik araştırmaların ve mühendislik denetimlerinin zorunlu hâle getirilmesi de talepler arasında yer aldı. Ayrıca belediyeler başta olmak üzere afet yönetimi, kent planlaması, altyapı ve yapı denetimi alanlarında görev yapan kamu kurumlarında jeoloji mühendisi istihdamının artırılması istendi.

“AFETLERLE MÜCADELE ENKAZ BAŞINDA BAŞLAMAZ”

Açıklamada, dere yataklarının yapılaşmaya açılması, heyelan riski bulunan alanlarda önlem alınmadan uygulama yapılması, kontrolsüz kazılar ve denetimsiz hafriyat sahalarının doğal olayların can ve mal kayıplarına dönüşmesine neden olabildiği ifade edildi.

Kentlerin doğanın ve jeolojinin gerçekleri dikkate alınarak planlanması gerektiğini belirten Oda, afetlerle mücadelenin enkaz başında değil, kentlerin planlandığı ve yapıların projelendirildiği aşamada başlaması gerektiğini vurguladı.

Açıklamanın sonunda merkezi ve yerel yönetimlere, ilgili kurumlara ve karar vericilere bilimsel veriler doğrultusunda sorumluluk alma çağrısı yapıldı. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, “İhmal, tedbirsizlik ve denetimsizlik kaderimiz değildir. Hiçbir yurttaşımızın yaşamı, bilimsel gerçekleri yok sayan uygulamalara ve rant odaklı kentleşme politikalarına feda edilemez” ifadeleriyle afetlere dirençli kentler için mücadelenin sürdürüleceğini bildirdi.